محبت نامه خوارزمی

منبع: فصل نامه غروب، شماره 15

چکیده:

محبتxadنامه یکی از مهمترین آثار اواخر قرن هفتم و و اوایل هشتم هجری و از آثار رشیدالدین خوارزمی است که در زمان خود از ارزش و شهرت فراوانی برخوردار بوده و در شعر ترکی بر همگان برتری داشته و در عین حال در شعر فارسی نیز از زبردستی بالایی برخوردار بوده است چنانکه اشعار وی و نامش در سرتاسر آسیا از شرق تا غرب و تا آفریقا پراکنده بوده و محبوبیتی در بین شاعران داشته است بطوری که شعرای ترکیxadگوی مصر نیز نظیره xadهایی بر اشعار او سرودهxadاند. تاریخ سرایش این اثر را اواخر سده هفتم و اوایل سده هشتم دانسته xadاند با وجود اشاره xadی شاعر به تاریخ اتمام اثر در مورد خوانش این سال اختلاف وجود دارد. از دقایق زندگی خوارزمی اطلاعاتی در دست نیست و تنها با مضامین محبت نامه میxadتوان اطلاعاتی را گرد آورد. خوارزمی در مقطع اوجگیری ادبیات ترکی با سرودن محبت نامه، ادبیات ترکی را جان تازهxadای بخشید و از میان دهها اثر ماندگار زمانه خود را تا به امروز در محور توجه ادیبان قرار داده است. وی اثر محبت نامه را به زبان ترکی آلتین اوردو نگاشت و این ادبیات را چنان جانی بخشید که تا سدهxadهای بعدی همچنان تاثیر شگرفش را بر ادبیات ترکی از آسیای میانه تا آسیای صغیر شاهد هستیم. محبت نامه با وجود حجم اندکش دارای محتوای پر رنگی از حمدیه، غزل، مثنوی، مدحیه و رسوم ادبی زمانه است. نسخه xadهای موجود نشان از اهمیت بالای این اثر در ادبیات سرزمینهای پهناوری از امپراتوریxadهای گستردهxadی این دوره است.

واژگان کلیدی: محبت نامه، خوارزمی، آلتین اوردو، زبان جغتایی، اوزبکی.