آذربایجان کلاسیک ادبیاتیندان - آی تکین

آی 1

مین ایللیک 1 تورک ادبیاتیندا مینلرجه شاعیریمیز وار، بو ادبیاتین سسی تاریخین درینxadلیکxadلریندن گلیر. زنگین ادبیاتیمیزدا درین دوشونجهxad لر، فلسفی باخیشلار و اینجه شاعیرانه دویغولار واردیر. بیلیرسینیز غزنهxad لیxadلر ساراییندا یوزلرجه شاعیر توپلانیب، شئعر اوخویوب و ساطانین نظرینی جلب ائده xadرک جایزه xadلر و صلهxad لر آلیرمیشلار. بونلارین آراسیندا چوخلو تورک سؤیلهxad ین شاعیرلر ده اولموشدور او جمله xadدن آی تکین، کاتبی، ایلاقی و باشلاریندان اثرلر الیمیزه گلیب چاتیبدیر. بوگون بو شاعیرلرین 17سینی تانییریق. آنجاق بونلارین باشیندا آی تکین دایانیر. آی تکین هم بیر شاهزادادیر هم بیر شاعیر. سلطان محمودون لاچ یاخین آدامی-ایدی. همین آی تکین دیر کی فردوسی – فارس شاعیرینی سارایا آپاریب سلطانا تانیتدیریر. سلطان محمود اؤزو شعر اهلی و شاعیر تانییان بیر سلطان-ایدی. فردوسیxadنی بتر بگهxad نیر؛ آما سونرا شاهنامه xadنی اوخودوقدا تورکلره تحقیر ایله باخدیغینی گؤروب سارایدان قوور. آنا آی تکین فردوسی دن حیمایه ائدیر و بو حیمایه عمرونون سونونا قدر داوام ائدیر.

شاهنامه لر ایچینده بایسونقور شاهنامه سی چوخ معروفدور. بو شاهنامه نی ائلخانی لار سلطانی اولان بهادرخان بایسونقور یازدیرمیش و اؤزو ده اونا بیر مقدمه آرتیرمیشدیر. بایسونقور شاهنامه سی ایراندا دفعه xadلرله چاپ اولموش و اونا قائم مقام فراهانی، محمدعلی فروغی ده مقدمه لر یازمیشلار. بو مقدمه xadلرده آی تکینxadین حرکتxadلری ده بحث اولونموش. آنجاق آی تکین آدیxadنین معناسی اولاراق ماهک یازیلمیش و یاواش – یاواش فارس ادبیاتیندا آی تکین یئرینه ماهک آدی اوتورموشدور. هر حالدا آی تکینxadدن بوگون الیمیزده شعرلر – فارسیجا و تورکجه الیمیزدهxadدیر. بورادا بیر ایکی بیتxadلیک شعرینی هم تورکجه و هم فارسیجا اوخویورام:

وعده وئریسن، بس نئچون گلمزسن

سؤز یالغانین منه بیله قویمزسن

یوزون گوندور، ساچین دا تون قارا گؤرمزسن

عشقینده قرارسیز ای عجب بیلمزشن

***

چون وعده کنی ، چرا نیایی برِ یار

گفتار دروغ پیش من بیش میار

رویت روز است و موی همچون شبِ تار

در عشق توام، بروز و شب نیست قرار.