خرید بک لینک

آذربايجان چاغداش ادبياتينين دهيرلي و گؤركملي شاعيرلريندن بيريسي حيدر عباسي- باريشماز تخلوصو ايله، نئچه- نئچه اثرلر ياراداراق، هر اثرينده خالقيxadنين تاريخ بويو ايستكxadلريني ديله گتيریب وارليغيندان مودافيعه ائدير. اونون هر بیر اثريني اله گؤتوردوكده، شاعيرين داياخلي، متين، عيني حالدا كينايه xadلي ديلي ايله اوز – اوزه گليريك. حقيقت بودوركي اونون هر بير شئعرينده درين معنالار، سؤزجوكلرين بوللولوغو، شاعيرين حماسي ديلي و معلوماتيxadنين چوغلو هر اوخوجونو اؤزونه چكير. باريشماز دوشونجهxad لي شاعيردير، عاطفهxad و دويغودان داها آرتیق، فيكير دونياسيني شئعرينه جالاميشدير. دوشونجهلي اولدوغو اوچون شئعرلري باشدان - آياغا كينايه، استعاره، تمثيل، آتالارسؤزو ايله دولودور؛ اونون ديلي اؤزونه مخصوصدور. كينايه xadلي ديلي، بوتون اثرلرينده جانلانير و شاعيرين ديل اؤزه xadلليگينه چئوريلير.

حيدر عباسي 1322 جي ايلده، شاعير «سهند»ين يوردوندا دوغولموشدور[1]: ورووين[2] كندي- ماراغانين ياخينليغيندادير. شاعير اؤزو، آنادان اولدوغو يوردو بئله توصيف ائدير: گون چيخاندا، مراغاندان ورووييه باخان اولسا، كندي گؤره xadر گون اؤنونده ايشيلدايير، گونتوتاردير. ورووينين چوخ ايمانلي، توپوردويون يالامايان، سؤزلرينه يييه دوران، قوناق سئوهر، اللريxadنين قابارينا آند ايچمه xadلي، دايانمالي آدامي وار. «ائولرينه كيتاب- ميتاب دولانمايان و رووي ده ييرمي ياشي سيناماميش گنج ايگيدلر، آغ ساققاللار، آغ بيرچكxadلر، اؤز يئرينده هر بيريسي سؤز خزینهxad سي، سؤزلوكدولر.» حيدر بئله بير كندده دوغولوب، ياشاييب، ياشادولوبدور، آنجاق بيليم يوردونو يوكسك ليسانا قده xadر اوخويور و بيليم يوردولاريندا اوستادليق ائدير. آنجاق آلچاق گؤيوللو و باشي آشاغيxadليغي ائليندن آلديغي كيمي ساخلاميشدير. باريشمازين هر هانسي اثريني اوخودوقدا، اونون سؤز خزینهxad سيxadنين قارشيندا باش ايه xadجكدير.

باريشماز، بولود قره چورلو- سهندين يوردداشي اولاراق، عيني حالدا سهند كيمي درين دوشونجهxad لي، ايتي قلمxadلي و باريشماز بير اينساندير. شاعير اؤزو سهنددن اؤيره xadنديگيني خاطيرلار:

«من سهندين كيتابيني اوخوماقلا، عؤمور بويو ايتيرديگيمگونلرين بير – بير تاپديم. بو گؤروشون اثرينده وارليغيملاتانيش اولان، معجزهلر شهxadxadريندن سورگونلويوم باشا چاتدي.» شاعير، سهندي وروويxadلي بيلهxad رك، وروويxadدا بويلاتيب- بؤيومهxadييني بئله ديله گتيرير: «هئچ بير دانشگاهدا، يئر اوزونون هئچ يئرينده سهنده تاي بير بيليجي، بير قوجامان يئتيرمه xadيه چيخار يوخدور». شاعير اؤز كنديني بئله تانيتديريرو سهنده وورولدوغونو دا ديله گتيرير: «من اوخويان گون، يازيسيxadنين ديلين سئوديم، گؤزوم توتدو، قوشوم قوندو ... اونون ديلي خالقا تانيش،چوخ- چوخ تميز، جانا سينهxadر، شيرين ايدي. سؤزلرينده بيروووز سؤز گؤزه ده يمز».[3]

بوراسي گؤزهلديركي باريشماز اثرلريني يازمادا سهنددن ايلهام آلير. ايكيسي بير بولاقدان سو ايچيرسهلر، باريشماز، سهندين ديلي خزنه سيني يارارلاناراق. اثريxadنين موضوعونو دا سهنددن آلير و بئله دئيير: «بو كيشي نين- سهندين- سفرهxadسيندن يئديگيم هئچ، جيبيمه ده دولدورموشام. كيتابيxadمين آديني دا سهنددن بورج آلميشام. «چاغيريلماميش قوناقلار».[4]

باريشماز بو اثريني، سهندين «سازيمين سؤزو» اثرينده «تپه گؤز»ه يازديغي اؤن سؤزدن آلميشدير. سونرا اؤز اثريني سهندين اؤن سؤزو ايله توتوشدوروب بئله يازير:

«ايري اوتوروب دوز دانيشاق، آز حجملي اونون شعري چاغيرلماميش قوناقلارا كؤلگه ساليب، يا خود شاملو دييهن كيمي: «دريا اونون بارينديغي بير قطرهيه گيجيك ائدير» يووينجيxadدير.»[5]

سهند، تپه گؤزه يازديغي اؤن سؤزده، دده قورقود و اوخوياركن اونون پرسوناژلاريني بوگون آراييب تاپير و اؤزو دئميشكن:

بير داها من

تانيميشام، تانيميشام!

عصريميزين

بير گؤزلوسون!

و ايندي باريشماز عصريميزين تپه گؤزونو تانيتديرير. باريشماز بورادا ناغيل دئيير و قهرمانلاري سمبوليك حاليندا مئيدانا چيخارير. استعمارين شوم آدلاري استعاره و كينايه ايله چكيلير:

«آي تكين» ين لقمان باشلي

يئرين آلتين- اوستون بيلن

قارداشلاري سؤيله ديلر:-بيز نه قولوق

نه ده بيرين قول ايسته ريك.

بيزجه «اوچروم»، «يارقان» دان دا مردارچيدير

بير مثقالا باتمان آلان

خالوار چيدير.

كينايهلي دانيشماق، سيمبوللاردان استفاده ائتمك و آذربايجان شفاهي خالق ادبيياتيندان فايدالانيب، آتا بالا مثلxadلرين يئرلي – ياتاقلي ايشه چكمك، باريشمازين دهxadيرلي ديليxadنين اؤزهxad لليگيxadدير. اونون ديلي چاغداش شئعريميزده آغير، ووقارلي و محكم بير ديلxadدير، هر كلمه xadنين اؤز آغيرليغي وار و دينله xadييجي ياخود اوخوجو هر بير كلمه xadني اوخويوب يا دينلهxad ينده اونون آغيرليغين دويور. هئچ كلمه يا سؤزجوك بوش يئرينه شئعرده گلمهxadييب، بلكه هر سؤزون، هر كلمهxad نين دقيق بير معنا و دوشونجهxadلي ايفاده ائتمك اوچون ايشه آپارميش، بير سؤزو حذف ائديرسك، شاعيرين ايستهxad ديگي مقصددن اوزاقلاشما معنا سيندادير. حتا اونون پرسوناژلاري توصيف ائتمك اوچون ايشه آپارديغي لريده يئريندن گؤتورمك دوز دئييل، چونكي بورادا اؤز بديعي فيكير و ذوقوندان ايشه آپارميش و هر كلمهxad سينده بير دوشونجه ياتميشدير.

باریشمازین اثرلری

باريشمازين چاپ اولان اثرلريني بئله سيرالاماق اولار:

1- چاغريلماميش قوناقلار[6]

2- نغمه داغي و استعمار[7]

3- اودوملو ديرهxadك[8]

4- كعبه وقانلي اذان- يار و نار

5- شرح انور- اوچ جيلد[9](هله بورایا دک)

باریشمازین شعر دونیاسی

شاعيرين بير- بير اثرلرينه گؤز گزديرمك، اونون درين مفكورهxad سيني، اينساني دوشونجهxad سيني، سينماز ارادهxadسيني گؤرمك مومكوندور. بوتون اثرلرينده سيمگه xadچيxadليگي گؤرمك اولور. اونون سيمبوللاري سؤزجوكxadلر اوستونده قورولور و هر سؤزجويون نئچه معنالي اولدوغو، اوخوجونو حئيرتده قويور. شاعير بو نئچه معنالي اولماغي دا، شئعريxadنين موسيقي، آهنگ و وزني اوستونده سئچير و بؤيوك بير صنعتكارليغدا هر مصرعده قويور. دئديگيميز كيمي هئچ مصرعده، شئعرين بير كلمهxadسيني حذف ائتمك مومكون دئييل، كلمه نين يئرينه باشقا كلمه قويورساق دا آهنگ و موسيقي پوزولار. باريشماز دوغرودان دوغروسونا، بوتون شئعريني همان كلمه لرله و همان موسيقي ايله يازميشدير و هئچ بير عنصرونه ال وورماق اولماز. شاعير موسيقي و آهنگ سئچمهxadده ده چوخ دقيق اولموشدور. بو آهنگ وريتم اونون شئعرلرينده داستانين ايرهxadلي گئتمهسيله اويغوندور. شاعيرين بياني اوصولن حماسيxadدير و اونداكي وزن و ريتم بو حالتxadلري ايفا ائدير، آنجاق داستانين گئديشيله اويغون اولاراق، وزن ده اونونلا اويقونلاشير. پرسوناژلارين نه حال – روحيهxadده اولدوقلاريلا اويقون، شئعرين فورماسي و ريتمي ايره xadلي گئدير. داستانين حال و هواسي ده xadييشيله xadرك، شئعرين فورمو و ريتمي ده ده xadييشيلير. اونا گؤرهxadدير باش حراميxadنين ديلي – دانيشيغي چوخ گوبود اولاراق، مظلوم ميللتيندن دفاع ائدهxad ن آشيغين ديلي چوخ تميز، يوموشاق و وام دير، حتا شئعرين فورمودا دهxadييشيلير. بير يئرده دؤردلوكxadلردن يارارلانير، باشقا بير يئرده سربست شئعر مئيدانا گلير. داستانين پرسوناژلاري نين حال – روحيه xadسيله، شئعرين ده هاواسي عوض اولور. اوخوجو دا، بونو تئز دوشونور. شاعير بو هونري و صنعتي ايله اوخوجولاريلا باخيندان علاقه قورور.

چاغيريلماميش قوناقلار، دده قورقود دا همان تپه گؤز اولاراق، گونوموزون تپه گؤزلري ده استعماردير و اونون ايشلري بونلاردير:

غريبه بير توكان آچيب / ماتاحيني تؤكوب ساچيب

سيلاح وئرير جانلار آلير/پيچاق وئرير قانلار آلير

هر طرفه آتين چاپير/ وهxadرهوولادير، ياساق وئرير

خفتان وئرير، ياراق وئرير.

قودوروبن ايشه چكير/ ملتxadلري شيشه چكير!

شوشه- شوشه قانين آلير!

استعمار اؤز ايشيني ايره xadلي آپارماق اوچون، داخيلي قووهxadلردن سئچير. بو قووه xadلر گره xadك اربابيني تعريفله xadييب، اونونچون يول آچسين و يئر دوزه xadلتسين. استعمار ايندي بيليركي زورونان سوخولورسا، ائشيگه چيخارتماق ايمكاني دا واردير، داها بوگون زور، بلكه ده استبداد دوزگون جواب وئرمه xadدي، باشقا يوللار سينامالي!

باريشمازين بواثرينده ياشاييشين فلسفهxad سيxadنين درينxadليگينه جوموروق. بو درينليكده، شاعيرين بشري گؤروشونو گؤروروك. او، بير قبيله xadدن، حتا بير ميللتدن مودافيعه ائتمير، بلكه بوتون اينسانلاري قوروماق ايسته xadيير. بو دا شاعيرين اينسان سئوهxad رليگيندن ايرهxadلي سورولور. شاعير گؤسته xadرير كي مختليف قوه xadلر خالقين جانينا دوشوب قانيني سومورور. بير «ديره xadك»ي تاپينان ميللتين ايناملاريندان بهره آپاريب، او ديرهxadيه ايپك شال چولقالار .بو، همان استعمارين كولتور نفوذو اولا بيلر. اونلار بو ديره xadيي بزهييب دوزمكله، اؤز وارليقلاريني گيزلهxad ديرلر:

بنه ك- بنه ك قابارلاري

اطلسxadلرين آرخاسيندا / گؤزدن ايتير.

ائله بيل كي / سود گؤلونده اوزوب چيمن

ملكه xadدير.

قول – بوداغي/ داها خلقين

اوره xadك ديدهxad ن قابارينا / بنزه xadمه xadيير.

السيز اونا سؤيكنمكدن/ يولسوز اونا سؤيكه xadنيردي.

دؤنرگهxad سي / دؤنور بيردن

دونن/ باشي آجلاريلا ييغينان اولان

بوگون توخلار

قارينجا تك/ سينهxad سيندن ديرمانيرلار.

بئله بير دورومدا هئچ كيمسه xadدن اعتراض سهxad سي قالخمير. چونكي ايپك دسمالين گؤزه لليكي، يومشاقليغي، ميللي منليكxadلريxadنين اوستون باسديرميش و داها ايگيدلرده واقعيتxadلري گؤرمكدن عاجزديلر. ضياليلار دا بير ديره xadيي اؤز ميللي مقصدلري بيله xadرك، تكجه عادت اوزره اونو تاپينسالار مقصدي ايتيره xadجكxadلر:

هدف اگر/ عادت اؤزه اونودولسا

اوچ بوداغا حؤرمت ائتمك

يوزلر، مينلر ايشلر كيمي/ بير ده xadيرسيز عادت اولار

عادت

حقي آلا بيلمز ...

شاعير، «اودوملو ديرهك»[10] پوئماسيندان بئله نتيجه xadيه گليب – چيخير كي استعمار، اؤز نفوذ و ايله «ديرهك»ين ماهيتيني دهxadييشير و عادت له تاپينان ميللت، حتا ضياليلارين اليندن بير ايش گلمير. شاعير، آنجاق بو يوروشلرين قارشيندا دايانماق اوچون، ايگيدلري الي بوش قويمور، بلكه 7 مشعل حاضيرلاياراق، ميللتين ايگيدلريxadنين الينه وئرير و استعمارلا ساواشا گؤنده رير.

بو يئددي مشعل، ايران اوسطورهxad سيندن آلينان 7 خوان كيميxadدير. بو يئدي مشعل، 7 اصل و يا 7 مرحله xadدير. بيرينجي محبت، سئوگي و عشقxadدير. ايكينجي دوشونجه، اوچونجو چاليشماق، دؤردونجو دايانماق، بئشينجي مبارزه، آلتينجي عدالت و يئدينجي نفرتxadدير. شاعير«اودوملو ديرهك» ده دايانمادان سؤزلزيني دئيبايرهلي آدديملايير و همان كينايه، ايهام، استعاره و سيمبوللاردان يارارلاناراق، اؤز دوشونجه xadسيني چاتدير ماغا چاليشير. بونا گؤره گاهدان اوخوجو شاعيردن دالا قالير، چوخ احتمالكي شاعير سؤزلريني يئتيرميرو سانكي تله xadسيك سؤزونو دئييب مئيداندان چيخماليxadدير. بونا گؤره ده باريشمازين ديلي بير آز آنلاشيلماز اولور.

بو يئددي مرحلهxadني باشدان كئچيرمك اوچون دايانماق گره xadك، آنجاق ادبييات تاريخيندن، هئچ كيم بئله بير شئيی گؤزلهxadمير. آمما نفرت اوستونده دايانماغيميز لازيم دير. بيلديگيميز كيمي صمد بهرنگي ده دئميشدير:

«نفرت، محبت كيمي مقدسxadدير». دوغرودان دا آتالار دئميشكن نفرت گؤسترمه xadيي باجارمايان اورهxad ك، سئوه ده بيلمز! نفرت دوشونجه xadدن يارانير. نفرت دويغو اولورسادا محبتدن بير پيلله يوخاريxadدير. مسئوليتي دويماقدان، نفرت يارانير. عدالتي قورماق اوچون دوشمني ده آرادان قالديرماق لازيمxadدير، دوشمنه محبت يوخ، نفرت ايشله xadيه بيلر. باريشمازين بوتون اثرلرينده بو نفرتين يئري گؤرسهxadنير. چاغيريلماميش قوناقلاردا، نغمه داغيxadندا، كعبه ده بو نفرت مطرح اولور و شاعير ده بئله دوشونور كي:

اورهxadكxadلرينده معبدينده

نيفرت اودون ديري ساخلار

محبته اينانانلار!

شاعير بو نيفرته، محبت كيمي باغليxadدير و اينانيركي ووروشمادان باشقا بير يولوموز يوخ. دوشمني سارسيتماق اوچون:

دونيا بويو

بير مقدس ووروشمادان

اوزلريميز / دؤنمه xadينxadدير.

سينماز

پولاد بارماقليقلار / آرخاسيندان

نيفرت اودو / سؤنمه xadينxadدير.

بو دويغو و دوشونجه باريشمازين اصيل اؤزه xadلليكxadلريندنxadدير. شاعير بونو اينانيركي پيسليكxadلري، اگريxadليكxadلري، خيانتxadلري تكجه ساواشلاما قطعيتxadله و نفرتxadله آرادان آپارماق گرهxad ك! بونلارلا اينسان«باريشماز!».

بلكه ده ائله بو قاطعيت سبب اولموش شاعيريميزين شئعرلرينده سئومك دويغوسونا آز مئيدان وئريليب. سئويب سئويلمك ياساق اولان يئرده نه ائتمك؟:

ايندي كي ياساقدير سئويب – سئويلمك

ياشاماق ايسته xadرم نيفرته خاطير!

باريشماز ائله – اوباسينا درين محبت بسله xadين بير شاعيردير. بو اينسان سئوهxadر شاعير، ائل قايغيسيني چكهxadرك، ائلي اوياق و داياق ايسته يير و چاغريلماميش قونلار اثريني بو بند ايله بيتيرير:

ياد ساخلاماز ائل – اوبانين هاواسين

باشا آليب ازديرمه xadيين آماندير.

ائللر آرا بئلنچي بير مثل وار:

چاغريلماميش قوناق سئلدن ياماندير.

بو اثري 1356 جي ايلده بيتيرميشدير.

شاعيرين 9-1377 ايللرينده يازديغي اثري «كعبه و قانلي اذان»[11] و باشقابير منظومه «يار و نار»[12] آديلا چاپ اولموشدور. بو اثرينده شاعيرين ديني گؤروشلريله اوز- اوزه گليريك.

باريشمازين بوتون اثرلريxadنين ترسينه بو ايكي منظومه دؤرلوكxadلردن تشكيل تاپميش، كعبه 170 بند و «يار و نار» 48 بندير. بو ايكي منظومه ده شاعير، ديني توپلومدا حاكيم اولان عنعنهxad لري آراشديرير. بئله شئعرلر چوخ احتمال كي بوندان سونرا باريشمازين توتدوغو يول اولموش اولا. چونكي مولانانين مثنوي معنويxadسين ترجمه ائدهxad رك[13] ديني پروبلمxadلره يئر آچميش، بلكه ده بو يولو داوام وئرسين.

مذهبي شئعرلرين اصيل شيوهxadسي، فيتوا وئرمك كيميxadدير[14]. بيز بورادا باريشمازي دا بئله گؤروروك، آمما باشقامذهبي شاعيرلرله توتوشدور ماق باريشمازا ياراشماز، چونكي بو اثرلرينده ده شاعيرين توپلومسال دغدغهلري اؤن پلاندا دايانميش و ديلي هميشهكي كيمي كسرلي، دولغون وايتيدير. شاعير كعبه اثرينده، اينسانلارين اولقونلوق يولوايله كعبهxadيه چاتماق هدفيني گؤتورور. آنجاق چوخلاري كعبه عوضينه بوتخانه xadيه چاتيرلار. بو اثرده، دوغرودان دوغروسونا شاعيرين مذهبي قايناقلاردا درين مطالعه و بوللو معلومات اله گتير ديگيني گؤروروك و هر بندينده بو دونيانين پروبلئملرينه اشاره ائدير. آنجاق بو موضوع دا، باريشماز شئعرلريني چتينلشديريب و آنلاشيلماز ساخلايير. هر بندده آيه، حديث و باشقا مذهبي روايتxadلره آرخالانيب، اونلاردان سؤز آچير. بو دونيا ايله تانيش اولمايان اوخوجو، چوخ يئرلرده شاعيرين مقصدين آنماياجاقدير. هر حالدا بئله بير عالمده يازيب ياراديرسادا، باريشماز يئنه ده بؤيوك شاعيردير و بوساحهxad ده چاليشان شاعيرلرله فرقليxadدير. هر بندينده درين فلسفه، دولقون دوشونجه و اينجه سؤزلروار:

بوت ايچينده ياشامان مسخ دگيل

مسخxadليكxadدير بوته ائيمك گؤزه xadليم.

سن دؤزوم آيتي اول خالقيم اوچون

اوخشاسين باشيني قوي رحمت اليم.[15]

بو بندين آرديجا يئنه دئيير:

بو سيناقدير ياشاماق بوتxadلريxadنن

ياشا، اودلان گيلا، غمدن تاپدان.

دؤزومون قوي بوتو سالسين درده

سن ده آدم كيمي غمدن اودلان.

شاعير دين و مذهبه چولقالانان قورو و بوش عادتلري، دينه زيان گؤروب بئله سؤيلور:

چئويريلسه قورو – بوش عادته دين

اودلوغوندا اود اولوب، يانديرماز.

يانسيلار حقي، دوشر حقدن اوزاق

تاغيxadني تاغدان ائدهر ديبده مجاز.[16]

شاعيرين نظريجه دين، اينساني حركته گتيره xadن، اويادانxadدير:

دين دايانديرسا اگر باتلاقدير

ايستر انجيل اولا، قور آن، يا زبور.[17]

بئله بير توپلومدا فقر يارانار. فقر اولان يئرده ده شيطان اليني آراييب تاپماق گره xadك:

فقر، جهلين قويوسون اسنهxad ده xadجك

گله xadجكدير قويولاردان سسيxadنيز.

********

داراشيب هر ياناكيم فقرين اودو

شيطانين اللريني اوردا گزين:

يارادار آلچاق- اوجا، ايري- بوروق

قوزو خايين ساييلار، قوردلار امين.[18]

شاعير، جامعه xadميزده اولان فسادين كؤكونوده تانير و بئله ديله گلير:

قان تؤكوب، پول سووورانلار حاجيxadدير.

بئله بير يئرده و زماندا حقي آلماق اوچون رشوه وئريلير و دورومون عمومي وصفي بئلهxadدير:

ائويxadنين سورگونو دور ايندي بشر

دوو دوشوب بير نئچه دانقاز – كونه xadزه

آنا تورپاق بو حميل ييرغالانان

بئشيك اولموش بشره بير «ربذه».

********

حق نه xadدير سؤزده قالان كؤپلو قارين

دوز ياشير سؤزده داغارجيق يئليxadدير

قولتوق آلتيندان آلير رشوه قودوز

اينصافين يوللارينا داس هئليxadدير.[19]

آنجاق شاعير، منظومه xadنين سونوندا «قانلي اذان» چكمه xadيه گليب چاتير و تكجه يول بونو بيلهxadرك بئله تكليف ائدير:

كعبه حسرتله گودوردو يولومو

آنلاديم ايندي «بلال» اولماليxadيام.

بير داها قانلي اذان چكمك ايلن

شيغاييب ظولمون توكون يولمالي يام.

**********

امينم باتمايا جاقدير نفسيم

يئره سس پايلاياجاق قانلي اذان

يولاجاقدير سوكوتون ساچلاريني

بير داها تاپماياجاق بوتلر امان.[20]

********

ظولم اؤنونده دوغولان نفرتيميز

بوتلره وئرمه يه جك بير ده امان

ظاليمه داغدان آغير نفرت دير

بوتلري درده سالان سس سيز اذان.

بوتون بئله شئعرلرين عادتي اولاراق، باريشمازدا، منظومهxadنين سونوندا اؤزوندن آد آپاريب، يولونون قطيتxadله سئچديگيxad ني سؤيلر:

ظولمونن هاردا «باريشماز»ليغيميز

بير داها قانلي اذان اولماليxadدير.

قان ايچيب شيش گتيره xadن «مترف»لر

ييخيليب بوش دره xadلر دولماليxadدير.[21]

بواثرين ايكينجي منظومهxad سي «يار و نار»دير. بو اثري، اوخوجويا مفتون امينيxadنين عاشيقلي كروان اثريني خاطيرلادير. بورادان نئچه بند نمونه گتيرهرك كيفايتxadله xadنيريك:

عدالت چرخي يارب، دوشدو توودان

ايچهري ايشله xadيير بو قانلي نوودان

عدالت دونيانين ارليك قيزيxadدير

گؤتوردو باش، قاچيرتدي، دوشدو هوودان.

********

سورو باغلير ايلاهي قان سورانلار

يازيلي كؤينه يه دؤنموش قورآنلار

بلالين دينله xadديك قانلي اذانين

قانيني آلديلار بيزدن اويانلار.

*******

اوشاقليق گونلريم اي سن ملكxadلر

سيزي سين سين گزهxad ر، روحوم ايمَكلر

بؤيومزديم اگر بيلسئيديم اينسان

اؤيونر، اؤزگهxadدن كسسين چؤرهكلر.

و نئچه تك بيتxadلر:

بيريني اؤلدورهxadن آدلاندي قاتيل

ولاكن مين قيران آدلاندي سولطان!

********

شوشه xadنين دايهxad سي داشدير عزيزيم

آخيدار شيشه xadنين قانين هميشه.

قایناقلار:

يحيي شيدا، ادبيات اوجاغي، تبريز، 1364.

حيدر عباسي (باريشماز)، چاغريلماميش قوناقلار، چاپ دوم، تهران، نشر اوحدي، 1383.

حيدر عباسي (باريشماز)، چاغيريلميش قوناقلار، چاپ اول، تبريز، نشر لاله، 1362؛ چاپ دوم، تهران، 1382، نشر اوحدي.

حيدر عباسي (باريشماز)، نغمه داغي و استعمار، تبريز، نشر تلاش، 1363.

حيدر عباسي (باريشماز)، اودوملو ديرهك، تبريز، نشر شفق، 1367.

حيدر عباسي (باريشماز)، اودوملو ديرهك، چاپ دوم، تهران، 1383.

باريشماز، كعبه و قانلي اذان، تهران، نشر هما، 1379.

باريشماز، يار و نار، كعبه اثريله برابر چاپ اولموش، تهران، نشر هما، 1379.

حيدر عباسي (باريشماز)، شرح انور، 2 جيلد، تهران، نشر هما، 1381.

مثنوي معنوينين توركجه xadسي، چئويرهن باريشماز، تهران، نشر هما، 1381.

همت شهبازي، نقد شعر معاصر آذربايجان، تبريز، نشر اختر، 1383.



[1]) يحيي شيدا، ادبيات اوجاغي، تبريز، 1364، ص 253.

[2] «ورووين» گون توتان يئر معناسيندادير.

[3]) حيدر عباسي (باريشماز)، چاغريلماميش قوناقلار، چاپ دوم، تهران، نشر اوحدي، 1383، ص 12.

[4]) همان، ص 15.

[5]) همان، ص 14.

[6]) حيدر عباسي (باريشماز)، چاغيريلميش قوناقلار، چاپ اول، تبريز، نشر لاله، 1362؛ چاپ دوم، تهران، 1382، نشر اوحدي.

[7]) حيدر عباسي (باريشماز)، نغمه داغي و استعمار، تبريز، نشر تلاش، 1363.

[8]) حيدر عباسي (باريشماز)، اودوملو ديرهك، تبريز، نشر شفق، 1367.

[9]) حيدر عباسي (باريشماز)، شرح انور، تهران، نشر هما، 1381، جيلد 1 و 2.

[10]) حيدر عباسي (باريشماز)، اودوملو ديرهك، چاپ دوم، تهران، 1383.

[11]) باريشماز، كعبه و قانلي اذان، تهران، نشر هما، 1379.

[12]) باريشماز، يار و نار، كعبه اثريله برابر چاپ اولموش، تهران، نشر هما، 1379.

[13]) حيدر عباسي (باريشماز)، شرح انور، جيلد 1 و 2، تهران، نشر هما، 1381.

-) مثنوي معنوينين توركجه سي، چئويرهن باريشماز، تهران، نشر هما، 1381.

[14]) همت شهبازي، نقد شعر معاصر آذربايجان، تبريز، نشر اختر، 1383، ص 247-213.

[15]) كعبه، همان، ص 8.

[16]) كعبه، همان، ص 22.

[17]) همان، ص 24.

[18]) باريشماز، كعبه، ص 25.

[19]) همان، ص 35.

[20]) كعبه، همان، ص 54.

[21]) همان، ص 57.

برچسب: نویسنده: امیر جعفری تاريخ: چهارشنبه 11 مرداد 1396 ساعت: 5:58

صفحه بندی