آذربایجاندا اسلام اؤنجهxad سی تورک دولتxadلری

1 1 1 سی 1 1

تورک توپلوقلاری بوگون یئر کوره xadسیxadنین باشا باشینا یاییلمیشدیر. دئمک اولار بوگون هئچ بیر خالق تورکxadلر کیمی دُنیادا یاییلمامیشدیر. شُبهه xadسیز بو یاییلما چوخلو کؤچلردن حاصل اولموش و بیر سیرا نه xadدنxadلره گؤره اؤز آنایوردلاریندان کؤچوب و باشقا یئرلری ده اؤزلرینه وطن سئچمیشلر. بو کؤچلرین نه xadدنی هم اقتصادی – اکونومیک و هم سیاسی اولموشدور. سیاسی نه xadدنxadلری بئله سیرالاماق اولا:

بوی آراسی مجادله xadلر

چین باسقیxadسی

موغول باسقیxadسی

او بیری طرفدن اقتصادی نهxad دنxadلری ده بئله سایماق اولار:

اوتلاقلارین دارالماسی

حیوانلارین چوخالماسی و چوخلو اوتلاقلارا احتیاج دویولماسی

نفوسون آرتیشی

قوراقلیق

اوچونجو طرفدن نئچه عامل ده تورکلرین یئنی یئرلرده قبول اولونماسیxadنین دا نهxadدنxadلری واردیر بو نهxadدنxadلردن: تورکxadلرین ایگیدلیگی: آت سورمهxadده و اوخ آتمادا مهارتلری، چتینxadلیکلره دؤزوملو اولدوقلاری و گؤیچک اولدوقلاری دا سبب اولوردو هر یانا گئتدیکده محبتxadله قارشیلانیردیلار. باغیمسیزلیق روحیهxadسی، هر یئری وطن بیلمهxadسی؛ بو اؤزهxadللیکxadلر بورادان یارانیر کی تورکلر اؤزلرینی محیط ایله وفق وئره بیلیرلر و محیط ایله اویغونلاشیرلار.

تورکلر بؤیوک بیر جغرافیادا داغیلمیشلار، هر یانا گئتمیشلرسه ده اؤز کولتورلرینی آپارمیشلار، گاهدان دا اؤز کولتورو اونودوب و حل اولموشلار، آما چوخلوق اونلارین ائتکی بوراخمالاریندا اولموشدور.

تورکلرین کؤچلری بوگون دُنیانین هر یئرینه داغیلماقلارینی و یاییلماقلارینی گؤسته xadریر او جملهxadدن تورکلر سیبریxadیه کؤچموشلر (سیبری سؤزجویو تورکجه اولموش)، چین، هندوستانا کؤچموشلر؛ آمریکایا گئتمیشلر و بوگون اورادا یاشایان قیزیل دریلیxadلر دوغو آسیادان بوزلوقلار اوستوندن کؤچوب آمریکایا چاتانلاردیر.

آنادولو و ایران آدلانان توپراقلاریندا دا تورکلر چوخلوق قازانمیشلار، بوندان علاوه تورکلر مصر، سوریه، یمن و آفریقانین چوخ اؤلکه xadلرینده ان اسکی زمانلاردان یورد قورموشلار. آفریقادان علاوه اروپایا دا کؤچلری اولموش و بوگون دوغو اروپادا وارلیقلاری چوخلوقلا بیلینمهxad ده xadدیر.

بو کؤچلر تاریخ بویو زمان – زمان داوام ائتمیش و عئینی حالدا گوجو دولتxadلر ده یاراتمیشلار. بوگون بیز بیر تورک اولاراق ایراندا یاشاییر، تورک تاریخی اوچون چوخلو اؤلکه xadلرده قایناق تاپا بیلهxadریک. چین، بیزانس، عرب و فارس قایناقلاری و آرشیولریندن درین بیلگیxadلر الده ائده بیله xadریک. آنجاق بوگونون تاریخ آراشدیریجیxad لاری بو بیلگیxadلری گاهدان اؤز منافعxadلرینه گؤره دxadییشیرلر و گاهدان تحریف ده ائدیرلر او جمله xadدن ایراندا شوونیستxadلر، تورک تاریخینی حتا آرشیولری آرادان آپارماقلا دا تحریفینه چالیشیرلار.

بیر قونویو دا آچیقلامالیxadیام: تورکلرین کؤچلری زمان - زمان داوام ائتمیش و نئچه مین ایللر بویوندا بو کؤچلر اوز وئرمیشدیر. گاهدان ائله اوزون بیر تاریخه باغلی اولور کی کؤچ زمانی داها اؤنملی اولماییر، او جمله xadدن بوگون ایران آدلانان بؤلگهxad ده یاشایان تورکلرین بو توپراقلارا گلمهxadسی تمام بورادا یاشایان بویxadلاردان اسکی زمانلارا عایید اولدوغو اوچون یئرلی تورکلر تانینماغا حقلیxadدیرلر. هر دورهxadنین کؤچلریxadنین نهxad دنxadلرینی آراشدیرماق اولار. من بورادا ایکی قونو اوزه xadرینده دانیشاجاغام:

پروتوتورکلر

تورکلر

آنجاق ایلک دانیشیغیم تورک آدی آلتیندا یارانان دولتxadلر حققینده دانیشیرام و سونرا گلن هفته xadلرده پروتوتورکxadلردن دانیشیغیم اولاجاقدیر.

اورتا آسیادا تورک آدلی توپلولوقلار و دولتxadلر بونلاردیر:

هون

آوار

گؤک تورکلر – 2 دوره xadدیر

اویغورلار

قارلوقلار

قیرقیزلار

تورکیشلر

کیمرلر

باشقوردلار

پچنکxadلر

خزرلر

اوغوزلار

آما آوروپایا گلنده تورک توپلولوقلاری و دولتxadلری ده بونلاردان عبارتدیر:

هون

آوار

بولقارلار

مجارلار

سابیرلر

کومانلار – قپچاقلار

خزرلر

ایلک اؤنجه آسیا تورکلریندن دانیشاق. اورتا آسیادا یاشایان تورک توپلولوقلار هامیسی تورک دولتxadلرینی ده قورموشلار. یعنی هونلار، آوارلار، گؤگ تورکلر، اویغورلار، قارلوقلار، قیرقیزلار، تورگیشلر، کیمرلر و باشقوردلار اؤز دولتxadلرینی قورموش و بیر سیرا نئچه یوزایللر حکومتلرینی ساخلامیشلار. بو آرادا تکجه پچنکxadلر دولت قورمامیشلار و توپلولوقلار شکلینده قالمیشلار. بونلارین بیر سیراسی اسلامدان سونرا داوام تاپمیشدیر مثلا اویغورلار اسلامندان سونرا داها گوجلو اولموشلار، البتده اوغوزلارین حکومتxadلری اسلامدان سونرا تشکیل تاپمیشدیر.

آنجاق اروپایا گلدیکده هونلار و آوارلار هر ایکی قارهxadده اؤز دولتxadلرینی قورموشلار. اوندان علاوه بولقارلار اسلام اؤنجه xadسی آذربایجان یولو ایله اروپایا چاتیب و اوروپادا اؤز دولتxadلرینی تشکیل وئرمیشلر. بولقارلار حققینده دئمک اولار کی بیر اوزون زمان دا آذربایجاندا قالمیشلار، آما دولتxadلرینی اروپادا قورموشلار و بوگون ده بولقارستان اؤلکهxad سینده اؤز وارلیقلارینا داوام ائدیب و کیملیکxadلرینی ساخلاییرلار. بونو دا آرتیرمالیxadیام بولقارلار آذربایجاندا یاشادیقلاری زمان تورکجه ادبیات یاراتمیشلار و ادیبxadلری بو ادبیاتی بولقار – آذربایجان ادبیاتی بؤلومو کیمی دهxadیرلندیریرلر.

مجار بویلاری دا آسیادان اروپایا کؤچه xadرک اروپادا اؤز دولتxadلرینی قوروب و بوگون مجارستان آدلی اؤلکهxad لرینی ساخلاییرلار. بونلاردان اؤنجه فین – اوقورلار اروپایا چاتیب و بوگونکو فنلاند اؤلکه xadلری فینxadلرین دولت و اؤلکه xadلری ساییلیر و مدرن تورک دولتxadلرینی قوروب – ساخلامیشلار.

سابیرلر، کومانلار اروپا دا دولت قورا بیلمه xadمیشلر، آما توپلولوقلارینی قوروموشلار و بوگون ده توپلولوق فورموندا یاشاییرلار.

آذربایجا گلدیکده خزرلر گوجلو دولتxadلرینی اسلام اؤنجه xadسی یارادیب و 4 یوزایل اؤز حکومتلرینه داوام ائتدیرمیشلار. خزرلردن بوگون الیمیزده تورکجه اثرلر موجوددور. خزرلر هم تاریخده و هم ادبیاتدا بؤیوک ائتکیxadلری اولموش و سونرا آسیادان کؤچوب و اروپادا دا بؤیوک ائتکی بوراخمیشلار.

بونلار آراسیندا اوغوزلار اسلام اؤنجه xadسی دولت قورموشلار، آنجاق آذربایجانا عایید اولان دولتxadلری اسلام سونراسینا عایید اولور و گلن هفته xadلرده بوللو – بوللو بو باره ده دانیشاجاغیق.

ایندی قیسا صورتده بو دولتلری تانییاق.

آسیا هون دولتی

تورک آدیلا تانینان ایلک هون امپریاسی 220 ایل میلاددان اؤنجه اورتا آسیادا یارانیب و 216 میلاددان سونرایا قدر سورموشدور. یعنی بو حکومت 440 ایل تمام گوجلو بیر امپریا اولموش و چین قارشیندا دایانمیش، حتا چینی اؤز توپراقلارینا قاتمیش و حکومتلرینی الی آلتیندا آلمیشدیر. هونلارین ایلک خاقانی تئومان یا تومان اولموشدور کی 220 میلاددان قاباق حکومت یاراتمیش و 209جو ایل میلاددان اؤنجهxadیه قدر خاقاننلیق تختینده اوتورموشدور. 11 ایل حکومتینده، چینی دال اوتورتموش و گوجلو امپراتورلوغونو ساخلامیشدیر. اونون آدی تئومان یا تومانxadدیر. بو آد قوشون تشکیلاتیندا ایشله xadنیلن بیر آددیر و معناسی اون مین کیشیلیک قوشونا باشچیلیق ائدن بیر کیشیxadیه دئییلیر. تورک قوشونو: اون، یوز، مین و اون مینxadلیک بؤلوملره بؤلونهxad رک اون باشی، یوزباشی، مین باشی و تومان آدلاناراق قوشون تشکیلاتیندا کوماندارلارین عنوانلاری آدلانیردی، نئجه کی بوگون همین ایراندا جوخه، گروهان، گردان، هنگ، تیپ، لشکر، سپاه و ارتش اولاراق باشچیلاری سرجوخه، سرگروهبان، سرگرد، سرهنگ، سرتیپ، سرلشکر، سپهبد و ارتشبد آدلانیر. تومان دئدیکده اون مینxadلیک بیر قوشونون باشچیسی دئییلیردی. تومان دا بئله بیر مقام صاحبی اولاراق خاقانلیغا چاتیر و تومان آدی ایله تاریخده تانینیر.

تومان بیر دموکراتیک حکومت یارادیر و اؤزو شانکو عنوانلی یئرلی حکمدارلار سئچه xadرک مرکزی حکومته باغلی ایشلری گؤرورموشلر. او ائله گوجلو-ایدی کی چین دولتی مشهور چین دیوارلارینی اونون قارشیندا چکدیردی و یوزایللر بویو تورکلره سد اولسون دئیهxadرک هر ایل تعمیر ائدیب اوزالدیردی، آما یئنه تورکلر قارشیندا بیر کئچیلمز سد اولامادی. تومان چین ایالتxadلرینی الده ائدیب و چین حکومتیندن باج آلیردی.

209 ایل میلاددان قاباق تومانین اوغلو مئته خاقان ایش اوستونه گلدی. مئته خاقان آتاسیندان دا داها آرتیق لیاقت گؤسته xadریب و هون امپریاسینی داها گوجلندیردی و گئنیشلندیردی. مئته خاقان 209 دان 176 ایل میلاددان قاباغا کیمی – یعنی 33 ایل حکومت سوردو و تاریخده اؤزوندن بؤیوک ائتکیxadلر قویدو. اونون تاریخده قالان ایشلری بونلار اولدو:

امپریانین گئنیشلیگی

تورک تشکیلاتیxadنین قورولماسی

دموکراتیک سیستمین یاراتماسی

تقویم یاراتما

و . . .

مئته خاقان هون – تورک امپریاسیxadنین هم گوجلندیردی و هم گئنیشلندیردی. اونون زمانیندا هون توپراقلاری آسیانین چوخ توپراقلارینی احاطه ائدیردی.

مئته خاقان قوشون تشکیلاتی ایله برابر حکومت تشکیلاتینی دا محکملندیردی و دولت ایشلرینی بیر مرکزه باغلی اولاراق نظام وئردی. اونون زمانیندا بئله تشکیلاتین یاراتماسی اونلارین تدبیر و فکر صاحبی اولدوقلارینی گؤستهxad ریر. بونلاردان قالان یازیxadلار هله لازمی قدر آراشدیریلمامیش و علمی تکلیفلر بو حقده یئرده قالمیشدیر.

دموکراسیا یاراتماق اوچون، حتا پروتوتورکxadلر زمانیندا آغ ساققاللار شوراسینی داها گوجلندیرمک دولت اوچون ده یاردیمچی اولموش و شانکو سیستمی گوجلنمیش و بئله xadلیک خالق کوتله xadلری اؤلکه xadنین تقدیراتیندا سهیم اولموشلار.

تقویم علمی بیر شکیل تاپمیشدیر. بیلیرسینیز بوگون ده هله ایراندا هر اون ایکی ایل بی دوره اولاراق، هر بیر ایل ده بیر حیوان آدی ایله باغلی آدلانیر مثلا: سیچان، قویون، دونقوز، تویوغ و...

بو تقویم مئته خاقان طرفیندن یاراتمیشدیر. هر 12 ایل بیر دوره ساییلمیش، عینی حالدا هر دوره انسان یاشاییشیندا و عمرونده ده بیر دؤره آدلاندی: ایلک 12 ایل - اوشاقلیق دؤره xadسی، ایکینجی 12 ایل – گنجxadلیک دؤره xadسی، اوچونجو 12 ایل – کیشیxadلیک دؤره xadسی، دؤردونجو 12 ایل – پیشمیشلیک دؤرهxad سی، بئشینجی 12 ایل – تجربه دؤره xadسی و آلتینجی 12 ایل قوجالیق دؤرهxadسی.

مئته خاقاندان سونرا اونون اوغلو "کی اوک" خاقان اولدو. اونون دا امپراتورلوق دؤرهxad سی هون دولتیxadنین عظمتلی دورانی ساییلیر. "کی اوکxad"دان سونرا اونون اوغلو چیxadچی خاقان اولدو. اونون زمانیندا چین توطئه xadلری گوجلندی. 58 دن 54 ایل میلاددان اؤنجه ایللری آراسیندا چین هون امپریاسیندا رخنه سالا بیلدی، هون دولتیxadنین توپراقلاریندا تفرقه یاراتدی و بیر سیرا توپراقلاری اؤز الینه آلدی. هون دولتی بو زمان چینه باغلیxadلیق و باغیمسیزلیق آراسیندا قالیر. یاواش – یاواش هون امپریاسی ایکی بؤلومه: دوغو و باتی هونلارینا بؤلونور. چین گوجله xadنهxad رک هون ضعیفله xadییر. چین جاسوسلاری بؤیوک ضربهxadلر وورا بیلیرلر. نهایت هون دولتی 216م ایلینده پوزولور.