قیزیل قلم آذر Qizil Qelem

امپراطوری روسیه از هرجهت قدرتی بیشاز حد، نسبت به مستعمرات و همسایگان خود داشته است و دارد. این میزان از قدرت متکی بر خشونت عریان و نبود رقیبی مهم برای روسیه در اشغال و حفظ 17 میلیون کیلومتر مربع از ارض مسکون، این قدرت بزرگ جهانی را از توسعه قدرت نرم برای تنظیم روابط خود با شهروندان روس، اقلیتهای اتنیکی، همسایگان و دنیا، بینیاز کرده است. یکی از راههای حفظ تسلط بر متصرفات خود از سوی روسیه، بازی با شکافهای اتنیکی در متصرفات قدیم و سابق خود بوده است.در سالهای پایانی دوران کمونیستی این "کشور خدایان و بردگان"، روحیه مرکزگریزی و ضد روسی در همه 14 جمهوری شوروی و حتی بخشهایی از جمهوری فدراتیو روسیه، حاکم بود. رهبران وقت آذربایجان، با یک اشتباه محاسبه، این استنباط نادرست را داشتند که انحلال امپراطوری ...

علی رضا اردبیلی: انتخابات با طعم رفراندومدر پی روشن شدن نتایج انتخابات ریاست جمهوری 1384 / 2005 کسانی که استنباطی از جریانات عمقی جامعه نداشتند، دچار شوک شدند. در آن انتخابات، یونس مهرعلیزاده که در نتایج کشوری، کمترین آرای ریخته شده به صندوقها را از آن خود کرده بود، در آذربایجان بیشترین تعداد آراء منتخبین را کسب کرد. یونس مهرعلیزاده شخصی ناشناخته و فاقد هیچ کاریسمای قابل اشاره در کل ایران و از جمله آذربایجان بود. تنها هنر وی برای کسب اعتماد رأی دهندگان آذربایجانی، هویت اتنیکی ترکی وی و بخصوص حضور پیدا کردن وی در دفتر مجله "وارلیق" و تأیید همه 28 ماده سند "طرح اوليهاي از خواستههاي ملت آذربايجان" (در آستانه انتخابات دوره نهم رياست جمهوري) به تاریخ 30 اردیبهشت 1384 (20 ماه مه 2005) بود. تأیید ا...

سلطان احمد ابن ویس۱۴جو یوزایلده آزربایجان تورکجهسی ساحهسینده یئتیشن شاعیرلردن بیری ده احمد ابن ویسدیر. عراقدا ایلخانلیلاردان سونرا حکم سورن تورک سولالهسی جلاییرلیلره منسوب اولان سلطان احمد ابن وئیس، شاعر و صنعتکار بیر حکمداردیر (سلطنت دؤوره سی:۷۶۰ – ۷۸۸ گونش ایلی). تورکجه، عربجه و فارسیجا شعرلر یازمیش اولان سلطان اجمدین، مجموعهالنظایرده بیر غزلی بولونماقدادیر. سلطان احمدین بو غزلیندن، اوستا بیر شاعر اولدوغو و بغداددا جلایرلیلرین ساراییندا تورکجهنین ادبی دیل اولاراق قوللانیلدیغی آنلاشیلماقدادیر. شاعرین یئددی فارسیجا دیواندان اولوشان بیر کلیاتی بولونماقدادیر.بو کلیاتدا یئر آلان ایلک دؤرد دیوانی اوزهرینه صادق آرموتلو دوکتورا (ارزوروم ۱۹۹۰)، بئشینجیسی اوزهرینه ایسه نعمت ییلدیریم یوکسک لیسانس تئز...

«اورمیه» - تاریخ و ادبیاتدادکتر محمدرضا باغبان کریمی اورمیه ان اسکی زامانلاردان تورک یوردو اولوب و تورک یوردو قالاجاقدیر. بؤیوک آراشدیرماچیلار او جوملهدن مارکوارت، هرتسفلد، مارّ، نجیبوویچ و باشقالاری دئمیشلر: بو یوردون اصیل ساکینلرینی، مین ایللر بویونجا تورک دیللیلر و یا داها دوزگون دئسک پروتوتورکلر اولموشلار. اورمیه آدینین معناسی حاقدا مختلیف نظریهلر واردیسا، یانلیش فیکیرلرله، ساختا و قوندارما معنالار دا چیخاریرلار. آنجاق ائتیمولوژی و علمی باخیشلا بو شهرین آدی ایکی بؤلومدن تشکیل تاپمیشدیر: اور Ur و میهMiyə . هر ایکی بؤلوم ده تورکجه دیلیندخ معنالانیر. اور- دئدیکده شهر و آوادانلیق معناسیندادیر، بوگون بو سؤزجوک باشقا شهر آدلاریندا او جوملهدن اورومچی – چین جواریندا اولان تورکوستاندا، فلسطینده...

کرامات اخی ائورن (تاب ثراه) گلشهرینین کرامات آخی ائورن اثری ۷۵۰ ایل اؤنجهدن تورکجه آذربایجان ادبیاتینین زیروهسینده دایانان بیر اثردیر. اثرین کیچیکلیگینه باخمایاراق، تورک ادبیاتیندا بؤیوک اهمیته مالیکدیر. بو اثر آهیلیک طریقتی و اونون بؤیوک باشچیلاریندان اولان آخی ائورنین یاشاییش و سیماسینی آچیقلادیغی اوچون ده اؤنم داشییر. بونا گؤره ایلک اؤنجه اخی ائورنی تانییاق و سونرا کرامات اخی ائورنی آراشدیرالیم. اخی ائورن بؤیوک بیر عالم، متفکر و فیلسوفدور کی آلتینجی عصرین ایکینجی یاریسی و ۷جی عصرین بیرینجی یاریسیندا یاشاییب و دوشونجهلرینی اوچ دیلده قلمه آلیبدیر. عینی حالدا آهیلیک و یا اخیلیک طریقتینین باشیندا دایاناراق یوزلر و مینلرجه شاگرد تربیه ائدیبدیر کی سونرالار اونلارین هر بیری بؤیوک دوشونرلره چ...

آرزولار بیتن دئییل!مین یئرده قوناق قالسان ،مین قوناق یولا سالسانمین دوستونا ال توتوبمین دوشماندان اؤج آلسانان چتین یاریشلاردا ،كسكين غلبه چالسانقیزلارینلا فخر ائدیب ،اوغول دئییب اوجالسانغیرت ایله یاشاییبحؤرمت ايله قوجالسانیئنه ده دویاجاقسانبوحیاتین سئوداسیباشیندان اؤتن دئییلآرزولار بيتن دئییل !دونیانین دؤرد بوجاغيندولاناسان، دؤنه سناولدوزلارا باش چکیب،یئر اوزونه ائنه سن !قوجالیب الدن دوشوبگنج اولاسان یئنه سن !یئنی دن آرزولارینقانادینا مینه سن !اؤيرنمه دیکلر ینی ،تزه دن اؤيره نه سنيئنه ده آناجاقسان،بو حياتين هوسی ،کؤنلوندن ایتن دئییل !آرزولاربیتن دئیییل !بوحیاتدیر سئوگیلیمایکی نفس آراسیاولوم دا وار اؤلوم دهيوخدور بونون چاراسی!سارسيدان آجيلارينتاپیلماسا داواسیآغير ايشكنجه لرينبیتمه سه ده یاراس...

باغری قارارقیه کبیریحئکایهسه شنبه ۷ فروردین ۱۴۰۳اوخوماق زامانی: 6 دقیقهhttps://ishiq.net/?p=34468(دونیا تئاتر گونو موناسیبتیله «میرزهباغیر حاجیزاده»نین خاطیرهسینه تقدیم اولونور)آجلیقدان قورساغیم دارالیب. یئمهیه بیر شئی تاپیم دئیه پاساژدا سولهنیرم.۱ آیاقلاریم دالیمجا سورونور. خورشید مئیخاناسینین پیللهسینده ایلشمیش کورمیررحیم گؤرمز گؤزویله منی گودن کیمیدیر.اوشاقلیق یولداشیم نوکامین توکانینا دؤر- بئش آددیم قالمیش تورپاق اوزرینده ساریمتیل بیر آچارا گؤزوم ساتاشیر: «گؤرهسن هانسی خانباجینین یَخدَنینین۲ آچاریدی؟ یقین ایندی ائوینده شیطانین قویروغونو دویونلهییب،۳ آچارین تاپیلماغینی گؤزلهییر.»ندنسه بیردن بیره اوشاقلیق چاغیمدا آنامین یخدنیندن اوغورلادیغیم قند پارچالاری یادیما دوشور. اووجومو قند ایله دول...

در دفاع از زبان فارسی: در برابر ترویج جهل بیمهابا بایستیم ابلهی عقدهای و بیمار به نام حمید احمدی که تابلوی استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران و نظریهپرداز را بالای سر خود قرار داده و مرشد عدهای بیمارتر و بیسوادتر از خود بهنام ایرانشهریها شده، از «کارزار شریرانه» علیه زبان فارسی میگوید. اما جرات ندارد این کارزار را توصیف کند که ما هم آن را ببینیم. سوادی هم ندارد که لااقل برای آن ابعاد و تبعاتی سیاسی (political applications) بچیند که این حد مهمل نگوید. او یک روضهخوان است و ما موظفیم در برابر ترویج جهل بیمهابا بایستیم. آنهم وقتی با شناسه قدیمیترین دانشگاه در ایران، چنین رواجی از جهل و عقدهگشایی را شاهدیم. ۱) به متن توجه کنید؛ بسیار خوب، امروز روز زبان مادری است و ما فارسها میخواهیم درباره زبان خود ...

دوققوز بیتیک آناوطنیمیز آذربایجان، تورکxad یوردو اولاراق مین ایللری آرخادا قویوب و بوگون بورادا یاشایان تورک ملتی، اؤز مدنیتی، تاریخی و دیلینی منیمسه xadمکxadله اؤز کیملیگینه صاحب دورور. کئچن اونxadایللره قدر، بئله تصوّر یارانمیش و تبلیغ اولونوردو کی آذربایجان اسلامدان سونرا، سلجوق و اوغوز ائللری بورایا گلهxad رک آذربایجان بو زماندا -یعنی 1000 ایل بوندان اؤنجه- تورکله xadشیب؛ اصلینده یئرلی یوخ، بلکه اورتاآسیادان گلمه خالقلار ایچینده تانینمالیxadدیر؟!. نهایت بئله تصور اولونوردو: تورک xadدیلی آذربایجانا گلدیکده، اؤز گؤزللیگی و اؤزللیگی xadاوچون باشقا دیللری اؤزونده حل ائتمیش و بوگونه قدر خالقین کیملیگینی ساخلامیشدیر. البته بیر سیرا ادبی و تاریخی قایناقلار اوزه چیخاراق، بو سؤزون تحریف اولونما...

آذربایجان ادبیاتینین تاریخی درینلیگی محمدرضا کریمی[1] خلاصه: آذربایجاندا کلاسیک تورک ادبیاتینین عمادالدین نسیمیدن باشلادیغی همیشه تصویر ائدیلیر. بو سطیرلرین یازاریxadنین فیکریجه، بو ایفاده سون درجه یانلیشدیر، چونکی نسیمیدن عصرلر اول آذربایجاندا اونلارجا، یوزلرله شاعر و یوزلرله قیمتلی تورک اثری یازیلمیش، اؤتن عصرین سیاسی سببلری اوزوندن بیلهرکدن و بیلمهدن اونودولموشدور. بو گون دونیادا ویرتوال مکانین گئنیشلنمهسی و بوتون دونیانین اونسیتی ایله بیر چوخ گیزلی حقیقتلر اوزه چیخیر و آذربایجانین زنگین ادبیاتی بو بؤیوک تاریخی نایلیتدن چوخلو بهره xadله xadنیب. بو گون مین xadایللیکلرین تاریخینی داشییان یوزلرله اثر اونودولما کولوندان چیخیب دونیانین گؤزو اؤنونده سئچیلیر و اونو پیسلهینلرین اینکار احتیمالی...

ابوریحان بیرونیم. کریمیدانیشیق متنی – قسمت اوّلابوریحان بیرونی دانشمند، ریاضیxadدان، ستاره شناس، تاریخ نگار، گاه نگار، طبیعیxadدان و دانشمند بزرگی که در سدهxadی چهارم و پنجم هجری میxadزیست و به عنوان یکی از بزرگترین دانشمندان جهان شناخته میxadشود. او به زبانهای مختلف زمان خود از جمله: عربی، فارسی، ترکی، سریانی، یونانی، سانسکریت، عبری و غیره آشنایی و تسلط داشت. ابوریحان در بسیاری از علوم دارای درجهxadی بالایی از علم بوده و اختراعات، اکتشافات و تالیفات پر مایهxadای داشته است. ابوریجان هیچ چیزی را بدون چون و چرا نمیxadپذیرفت. وی عاشق و دلباختهxadی تحقیق و کشف مجهولات بود و تن به آزمایشهای حتی خطرناک هم میxadداد. همو بود که لحظهxadی مرگ نیز از آموختن علم دست برنداشت. این مثل معروف از اوست: آیا چ...

آی تکینمین ایللیک آذربایجان تورک ادبیاتیندا مینلرجه شاعیریمیز وار، بو ادبیاتین سسی تاریخین درینxadلیکxadلریندن گلیر. زنگین ادبیاتیمیزدا درین دوشونجهxad لر، فلسفی باخیشلار و اینجه شاعیرانه دویغولار واردیر. بیلیرسینیز غزنهxad لیxadلر ساراییندا یوزلرجه شاعیر توپلانیب، شئعر اوخویوب و ساطانین نظرینی جلب ائده xadرک جایزه xadلر و صلهxad لر آلیرمیشلار. بونلارین آراسیندا چوخلو تورک سؤیلهxad ین شاعیرلر ده اولموشدور او جمله xadدن آی تکین، کاتبی، ایلاقی و باشلاریندان اثرلر الیمیزه گلیب چاتیبدیر. بوگون بو شاعیرلرین 17سینی تانییریق. آنجاق بونلارین باشیندا آی تکین دایانیر. آی تکین هم بیر شاهزادادیر هم بیر شاعیر. سلطان محمودون لاچ یاخین آدامی-ایدی. همین آی تکین دیر کی فردوسی – فارس شاعیرینی سارایا آپاریب سل...

سلطان عزالدین کیکاووسسلجوقلو سلطانلاریندان اولان سلطان عزالدین کیکاووس ابن کیخسرو 589 - 598 ایللری آراسیندا 10 ایل تامام آنادولودا آنادولودا سلطنت تختینده اوتورموشدور. سلجوقلولار بیر فدرالیسم سیستمی ایله حکومت ائدیردیلر. روم سلجوقلاری 1077 میلادیxadدان 1307 میلادیه قدر حکومت سورموشلر و مرکزه باغلی اولموشلار، آنجاق خوارزمشاهلار و ائلخانلیلارا یئنیلمه xadییب اؤز حکومتلرینه داوام ائتمیشلر. سلطان عزالدین عمرونو ساواشلاردا کئچیرسه ده بؤیوک نائیلیت لر الده ائتمیشدیر. ان مهم باشاریلاریندان روم شاهزادهxadسی الکسیوس آدلیxadنی ترابزوندا توتماسیxadدیر کی یونان شاهی اونون آزاد ائدیلمهxad سی قاباغیندا مدیترانه دریاسیندا سینوپ بندرینی سلطانا وئریر. سلطان عزالدین سینوپ بندرینی آلاراق اورانی تعمیر ائتدیریر....

شیرین دیللی، شبچره ادبیاتیمیزین بؤیوک شاعیری: میرزاحسین کریمی مراغه ای دونیاسینی دَییشدی.صفالی، شیرین دیللی شعر اوستاسی میرزاحسین کریمی نین اؤلومو آذربایجانین بو آجی گونلرینده، بؤیوک بیر یارا اولدو یارالار اوستونده. خوی زلزله سی، تورکیه ده باش وئرن آغیر زلزله، دونیانی ماتمده قویان بیر گونلرده، شیرین دیللی شاعیریمیزین دونیادان کؤچمه سی بیزلری داها کدرلندیردی. کریمی پاک، تمیز دوشونجه لی، خوش سیمالی، کؤنلو آلچاق - آما اوره یی بؤیوک بیر انسان ایدی. گؤزل سؤزلریله بوتون آرذبایجانلی لارین اوره یینده یئر آچمیشدی. اجتماعی، اخلاقی و طنز ایله سؤیله دیگی شعرلر هامی نین - عالیملردن عامی لره قدر، کیچیک اوشاقلاردان بؤیوک قوجالارا قدر، هامی و ماهی نین اوره یینده یئر آچمیشدیر. بو دَیرلی شاعیریمیزین اؤلومون...

1 – آذربایجان ادبیاتی دموكراتيك دؤوروندهدانیشیق متنیم. کریمی18/9/1401رضا شاهين قولدولوغو سونا چاتاراق، ايراندا بير آزادليق نفسي گزير. آذربايجان هميشهكي كيمي اؤز اؤنجولويونو گؤستهرير و بوتون ايراني دموكراتيك بير سيستمه چكمك اوچون، ملي آزادليق يولونو هامبارلايير و بير ايلليك آذربايجان ملي حكومتيني قورور و بونونلا دا دموكرات ادبيات يارانير. يوزلرجه گنج شاعرلر- يازيچيلار، قادينلار و ارككلر ال- اله وئريب ديكتاتورلوغو ائشيگه سورمكله خلقيميزين ديليني و ادبياتيني گلیشدیریرلر. بير ايلده يارانان عمراني، صنعتي و ادبي ايشلر، پهلوي سلسهسينين 50 ايلينده اولماميشدير. آنجاق امپرياليستلر ده اؤزلريني خطرده گؤروب، دموكرات حركاتيني بوغورلار. حركت بوغولورسادا، آنجاق فكر- دوشونجه و اونون حاصيلي اولان ادبيات هلهده...

تاریخ آذربایجان و ادبیات تورکی آذربایجان به همراه حضور ترکان در این سرزمین به علل مختلف هنوز هم چون رازی سر به مُهر باقی مانده است و روند رو به رشد علم، به سوی رمزگشائی این تاریخ در جریان است؛ و همّتی میxadخواهد تا تاریخ سرزمین خود را خودمان بنویسیم. در این میان امپراتوری خزران به عنوان بخشی از تاریخ آذربایجان پیش روی ماست. در عین حال، ادبیات کهن آذربایجان از دل تاریخ برآمده و در زمان مدنیت ها و حکومت های ترک پا گرفته است....

اؤزت: خزر دنیزیxadنین قوزئییندن آذربایجاندان آوروپایا دوغرو کؤچن بولغارلار میلاد اؤنجه xadسی VI جی یوز ایلده بؤیوک بولغار خانلیغینی قورموش و بؤلگه یه یئرلشمیشدیر. بو دولت داها سونرا ایتیل بولغارلاری و وولگا بولغارلاری اولاراق ایکیه آیریلمیش و ایتیل بولغارلاری اسلامیتی قبول ائتمیشدیر. شان قیزی داستانی، ایتیل بولغارلاری آراسیندا سؤزلو اولاراق آختاریلمیش و اسلامیتین بو توپلوم طرفیندن قبول ائدیلمه سیندن سونرا میکاییل باشتو طرفیندن یازییا کئچیریلمیشدیر....

 م. کریمی متن سخنرانی15/10/1400 ابوریحان بیرونی ریاضیxadدان، ستاره شناس، تاریخ نگار، گاه نگار، طبیعیxadدان و دانشمند بزرگی که در سدهxadی چهارم و پنجم هجری میxad زیست و به عنوان یکی از بزرگترین دانشمندان جهان شناخته میxad شود. او به زبانهای مختلف زمان خود از جمله: عربی، فارسی، ترکی، سریانی، یونانی، سانسکریت، عبری و غیره آشنایی و تسلط داشت. ابوریحان در بسیاری از علوم دارای درجهxadی بالایی از علم بوده و اختراعات، اکتشافات و تالیفات پر مایهxadای داشته است. ابوریجان هیچ چیزی را بدون چون و چرا نمیxad پذیرفت. وی عاشق و دلباختهxadی تحقیق و کشف مجهولات بود و تن به آزمایشهای حتی خطرناک هم میxadداد. همو بود که لحظهxadی مرگ نیز از آموختن علم دست برنداشت. این مثل معروف از اوست: آیا چیزی را...

   نهج الفرادیس، 7 جی عصر تورک ادبیاتیندا نثر نمونه سی دکتر محمدرضا کریمیبو مقاله قاباقجا "نامه صدیق" مجله سینده چاپ اولموش    نهج الفرادیس، 7جی یوزایلین تورک ادبیات...

قاراباغ هامی بیلیر قاراباغ آذربایجانین دیر. مین ایللر بویو آذربایجانین اولموش، آما 30 ایلدیر قولدور و حیله کار ائرمنی لر روسیانین یاردیمی ایله وطنیمیزین بو بؤلگه سینی اشغال ائدیب و اسرائیل کیمی بیر س...